TÜRK ASTRONOT ve BİLİM MİSYONU PROJESİ

-A +A

Milli Uzay Programı kapsamında hazırlanan Türk Astronot Bilim Misyonu (TABM) projesiyle bir Türk vatandaşının uzaya gönderilmesi ve uzayda bilimsel faaliyetler gerçekleştirmesi hedeflenmiştir. Bu proje bilim insanlarımıza Uluslararası Uzay İstasyonu’nda (UUİ) araştırma ve bilimsel deneyler yapma fırsatı sunacaktır. Ayrıca, genç nesiller uzay alanında çalışmaya teşvik edilecek, Türkiye’nin uzay alanında görünürlüğü ve uzay konusundaki bilgi birikimi artırılacaktır.

TABM projesi kapsamında ilk Türk astronotu olarak Alper Gezeravcı seçilmiştir. 1979 Mersin doğumlu olan Alper Gezeravcı 2001 yılında Hava Harp Okulu’ndan mezun olduktan sonra ABD’de Harekat Araştırması alanında Y.Lis derecesi almıştır. Hava Kuvvetleri’nde F-16 pilotu olarak görev yapan Gezeravcı aynı zamanda Elektrik-Elektronik mühendisidir.

Alper Gezeravcı AX-3 (AXIOM-3) göreviyle Uluslararası Uzay İstasyonu’na gönderilecektir. Fırlatma 18 Ocak 2024’te TSİ 01:11’de Florida’daki Kennedy Uzay Merkezi’nde gerçekleştirilecektir. Astronotu taşıyacak SpaceX Crew Dragon uzay aracı, Falcon 9 Block 5 roketi tarafından uzaya çıkarılacak ve yaklaşık 420 km irtifada bulunan UUİ’ye kenetlenecektir. Kenetlenmenin 19 Ocak’ta TSİ 13.15’te gerçekleşmesi öngörülmektedir.

14 gün sürecek Uzay Misyonu kapsamında UUİ’de mikrogravite ortamında biyoloji/ biyoteknoloji , fizik , teknoloji ve insan araştırmaları başlıklarında 13 adet deney gerçekleştirilecektir.  

DENEYLER

UYNA

Bilim Misyonun Adı:

Uzay İçin Yeni Nesil Alaşımlar

Deneyin Tanımı:

Yüksek Entropili yeni nesil uzay alaşımları. Yüksek sıcaklıklara dayanıklı, yüksek mukavemetli alaşımların üretilmesi çalışması, KIBO modülünde bulunan ELF kullanılarak gerçekleştirilecektir. Ergitme ve katılaşma prosesleri sırasında termofiziksel ve kristal büyümesi, gibi özellikler üzerinde yerçekimsiz ortam etkileri araştırılacaktır. Ülkemizin uzay, havacılık ve savunma sanayii için yeni nesil malzeme geliştirme kabiliyeti kazanmasında önemli katkısı olması hedeflenmektedir.

 

gMETAL

Bilim Misyonun Adı:

Katı Fazdaki Parçacıkların Bir Akışkan İçindeki Dinamiğine Yerçekimsiz Ortam Etkisi

Deneyin Tanımı:

Kimyasal tepkimesiz koşullarda, katı parçacıklar ile akışkan ortamı arasında homojen bir karışımın oluşturulmasına yerçekiminin etkisi araştırılacaktır.  Böylece uzay araçlarının itki sistemlerinin daha verimli hale getirilmesi sağlanacaktır.

 

UzMAn

Bilim Misyonunun Adı:

Uzay Görevleri için Mikroalgal Yaşam Destek Üniteleri

Deneyin Tanımı:

Dünyada zorlu koşullara adapte olan mikroalg türlerinin yerçekimsiz koşullar altında büyüme ve dayanıklılık testlerinin gerçekleştirilmesi, metabolik değişikliklerinin incelenmesi, CO2 yakalama performanslarının ve O2 üretim kabiliyetlerinin belirlenmesi için Bilim Misyonu ortağı TÜBİTAK MAM ile birlikte yaşam destek sistemi geliştirilmesi hedeflenmektedir.

 

EXTREMOPHYTE

Bilim Misyonun Adı:

Ekstrem Halofit olan Schrenkiella Parvula’nın Tuz Stresine Verdiği Yanıtların Uzay Ortamında Araştırılması

Deneyin Tanımı:

Uzayda ve yeryüzünde yetiştirilen ve de tuz stresine maruz bırakılan A. thaliana ve S. parvula bitkilerinde yeni nesil dizileme ile (RNA-seq) transkriptomun ortaya konulması ve mikro yerçekiminde glikofitik ve halofitik bitkilerin tuz stresine verdikleri bazı fizyolojik ve moleküler yanıtların karşılaştırması hedeflenmektedir.

 

METABOLOM

Bilim Misyonun Adı: 

Uzay Görevlerinde Bulunan Astronotların Metabolom/Transkriptomlarındaki Değişimlerin Analizi ve Ulusal Omik Veri Setlerinin Oluşturulması

Deneyin Tanımı:

Uzay uçuşu, insanların yaşayabileceği en zorlu fiziksel koşullardan biridir. Astronotlar uzay görevleri sırasında düşük yerçekimi, uzay radyasyonu, değişen fiziksel aktivite, beslenme sorunları, uykusuzluk, yüksek g ve hiperoksi gibi çevresel streslere maruz kalmaktadır.

Araştırmamız, uzay koşullarının insan sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerini ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Ayrıca bu olumsuz etkilerin azaltılmasına yönelik olarak, uzay görevine katılan astronotumuzun, uzay ortamı koşullarının etkisiyle gen ekspresyonlarında ve metabolizmalarında gerçekleşen fizyolojik ve biyokimyasal değişimlerin incelenmesi hedeflenmektedir.

Bu çalışma ile, vücuttaki sistem çapındaki değişikliklerin astronotlarımızın sağlığına yönelik olası risk faktörlerinin anlaşılmasında yeni bilgiler sağlanması,  ülkemizdeki uzay araştırmalarında yerçekimi fizyolojisi, havacılık ve uzay tıbbı gibi konularda çalışacak olan uzmanlara daha fazla araştırma yapmak için faydalı veriler edinilmesi amaçlanmaktadır.  Ayrıca Dünya’daki var olan hastalıklar için yeni tedaviler ve önleyici tedbirlerin geliştirilmesinde faydalı olabileceği düşünülmektedir.

 

MİYELOİD

Bilim Misyonun Adı:

Uzay Misyonuna Katılan Bireylerde Radyasyona Maruz Kalmanın Kanser İçin Öncül Lezyonlar Olan Periferik Kandaki Miyeloid-Kökenli Baskılayıcı Hücrelere Etkisinin İncelenmesi

Deneyin Tanımı:

Miyeloid kökenli baskılayıcı hücreler (MKBH) kanser gibi kronik inflamasyon süreçlerinde yüksek düzeyde üretilerek immün baskılama yapan, kanser progresyonunu ve metastazı destekleyen, heterojen immatür miyeloid hücre popülasyonudur. Bu çalışma ile, uzay misyonu katılımcılarının maruz kalacağı yolculuk ve uzay koşulları, kozmik radyasyon hasarının immünolojik olarak MKBH hücreleri düzeyinde ölçülmesi ve değerlendirilmesi amaçlanmıştır.

 

MESSAGE

Bilim Misyonun Adı:

Microgravity Associated Genetics Science Mission/Mi̇kroyerçeki̇mi İli̇şki̇li̇ Genetik Bi̇lim Misyonu 

Deneyin Tanımı:

yerçekimsiz ortamdan etkilenen henüz işlevi keşfedilememiş genlerin tespit edilmesi ve uzay görevlerinde, bağışıklık hücrelerinden hangilerinin yer çekimi tarafından direkt olarak etkileneceğinin, CRISPR gen mühendisliği yöntemleri ile belirlenmesi hedeflenmektedir.

 

ALGALSPACE

Bilim Misyonun Adı:

Uzay Koşullarında Antarktika ve Ilıman Mikroalg Yetiştiriciliğinin Karşılaştırmalı Bir Çalışması 

Deneyin Tanımı:

Uzayda, Antarktik ve ılıman bölge mikroalglerinin büyüme verileri karşılaştırılarak, literatürde ilk kez kutup alglerinin uzayda kullanımına yönelik bir çalışma gerçekleştirilecektir. Uzayda algler: CO2'den O2 rejenerasyonu, Ek gıda temini, Su iyileştirme, Yaşam destek alanlarında kullanılmak amaçlarıyla araştırılacaktır.

 

CRISPR – GEM

Bilim Misyonun Adı:

Mikro Yerçekimi Altında Bitkilerde CRISPR Gen Düzenleme Verimliliğinin Araştırılması 

Deneyin Tanımı:

İnsanlığın uzaydaki geleceği için aşılması gereken en büyük engellerden bir tanesi olan, uzun süreli uzay görevlerinde sürdürülebilir bir sistemin sağlanamaması sorununu çözmek amacıyla tasarlanan biyorejeneratif yaşam destek sistemlerinin iskeleti olan bitkilerin, uzay görevi sırasında meydana gelen biyolojik ve biyolojik olmayan stresler karşısındaki savunma mekanizmalarının anlaşılması ve geliştirilmesine yönelik olarak, moleküler biyolojinin modern gen düzenleme tekniklerinden bir tanesi olan CRISPR tekniğinin mikro yerçekimi ortamda bitkiler üzerindeki etkinliğinin araştırılmasını amaçlamaktadır. 

 

PRANET

Bilim Misyonun Adı: 

Propolisin Anti bakteriyel Etkisi (PRANET) 

Deneyin Tanımı:

Propolis, çeşitli rahatsızlıkların tedavisinde yaygın olarak kullanılan, haricen kullanılmasında da herhangi bir yan etki bulunmayan bir maddedir. Bilim misyonu ile,  propolis maddesinin mikro yerçekimi ortamındaki bakteriler üzerindeki etkisi araştırılacaktır. Kontrol ve deney grupları oluşturularak propolisin anti bakteriyel etkisi test edilecek, sonuçların yer çekimli ortam ile benzer sonuçlar verip vermeyeceği karşılaştırılacaktır.

 

VOKALKORD

Bilim Misyonun Adı:

Uzay’da Yaşamaya Karşı Oluşan Hayati Tepkimelerin Vokal Kord Kaynaklı Değişimler İle Tespiti Ve Düşük Yerçekimsizliğin Sebep Olduğu Rahatsızlıkların Ses Frekansları İle Tanımlanması  

Deneyin Tanımı:

Solunum sistemi fizyolojisi içerisinde yapay zeka desteği ile Seste meydana gelen frekans değişiminden rahatsızlıkların tespit edilmesi ve yerçekimsiz ortamın etkilerinin insan sesi üzerine etkilerinin araştırılması hedeflenmektedir.

 

OKSİJEN SATURASYONU

Bilim Misyonun Adı:

Solunum Sistemi Fizyolojisi İçerisinde Yapay Zeka Desteği İle Verilen Havanın Oksijen Seviyesini Hesaplayarak Düşük Yer Çekiminin Sebep Olduğu Rahatsızlıkların Tanımlanması 

Deneyin Tanımı:

Hastalıkların tedavisinde erken teşhisin önemi hayatidir. Yapay zeka desteği ile verilen havanın oksijen seviyesini hesaplayarak düşük yer çekiminin sebep olduğu farklılıklar ve  rahatsızlıkların tanımlanması hedeflenmektedir.

 

MİYOKA

Bilim Misyonun Adı:

Mikro Yerçekimi Ortamında Kurşunsuz Lehimleme Araştırması 

Deneyin Tanımı:

Mikro yerçekimi ortamında gerçekleştirilecek kurşunsuz lehimleme deneyi ile ilk Türk Uzay yolcusu UUİ’de elektronik kart üzerine kurşunsuz bileşen montajı gerçekleştirecektir. Uzay görevi sonrası dünyaya getirilecek elektronik kartlar TUBİTAK UZAY tarafından ayrıntılı incelemeye tabii tutularak mikro yerçekiminin kurşunsuz lehimleme sürecine etkileri bilim dünyasının kullanımına sunulmak üzere raporlanacaktır.