TÜBİTAK UZAY tarafından Türkiye’nin ilk Ay görevi için geliştirilen Ay Uzay Aracı’nın üretim, montaj ve entegrasyon faaliyetleri tamamlandı. Yüzde 80’in üzerinde yerlilik oranına sahip uzay aracının 2027 yılının ilk yarısında fırlatılması hedefleniyor.

Millî Uzay Programı kapsamında yürütülen Ay Araştırma Programı’nda önemli bir aşama daha tamamlandı. TÜBİTAK UZAY tarafından geliştirilen Ay Uzay Aracı, üretim, montaj ve entegrasyon faaliyetlerinin tamamlanmasıyla birlikte sistem seviyesi çevresel testlere hazır hâle getirildi.

Ay Uzay Aracı, 14 Eylül 2026 tarihinde TÜBİTAK UZAY Optik Sistemler Araştırma Laboratuvarı’nda (OPMER) Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır’ın katılımıyla gerçekleştirilen basın toplantısında kamuoyuna tanıtıldı.

Basın toplantısında Türkiye’nin ilk derin uzay görevinde ulaşılan aşamaya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Bakan Kacır, çevresel test sürecine geçilmesinin Türkiye’nin Ay’a erişim hedefi açısından önemli bir eşik olduğunu vurguladı.

Ay Yörüngesinde Bilimsel Operasyon

Türkiye, Ay Araştırma Programı kapsamında TÜBİTAK UZAY yürütücülüğünde sürdürülen Türkiye’nin Ay Görevi ile yalnızca Ay’a erişmeyi değil, aynı zamanda derin uzayda görev ve bilimsel keşif gerçekleştirme kabiliyeti kazanmayı hedefliyor.

2027 yılının ilk yarısında fırlatılması planlanan uzay aracının, yaklaşık iki aylık yolculuğunun ardından Ay yüzeyinden yaklaşık 100 kilometre irtifadaki kutupsal görev yörüngesine ulaşması öngörülüyor. Uzay aracı, Ay yörüngesinde en az üç ay boyunca bilimsel ve operasyonel faaliyetlerini sürdürecek. Görev performansına bağlı olarak operasyon süresi 1,5 yıla kadar uzatılabilecek.

Bilimsel çalışmaların tamamlanmasının ardından ise yerli Hibrit İtki Sistemi kullanılarak gerçekleştirilecek kontrollü manevralarla uzay aracının Ay yüzeyine ulaştırılması planlanıyor.

Ay Uzay Aracı Zorlu Uzay Koşullarına Karşı Sınanacak

TÜBİTAK UZAY OPMER tesisinde üretim, montaj ve entegrasyon faaliyetleri tamamlanan Ay Uzay Aracı, TÜBİTAK UZAY uzmanları tarafından sistem seviyesi çevresel testlerinin gerçekleştirilmesi amacıyla TUSAŞ Uzay Sistemleri Entegrasyon ve Test Merkezi’ne (USET) taşındı.

Yaklaşık 3,5 ton kütleye sahip Ay Uzay Aracı, sistem seviyesi çevresel testler kapsamında fırlatma sırasında ve uzay ortamında karşılaşacağı zorlu koşullara karşı sınanacak. Test sürecinde uzay aracının titreşim ve yapısal yüklere dayanımı ile uzayın sıcaklık ve vakum koşullarındaki performansı doğrulanacak. Isıl vakum, yapısal ve elektromanyetik uyumluluk testleri aracılığıyla uzay aracındaki tüm sistemlerin görev koşullarında birlikte çalışması test edilecek.

Çevresel testlerin ardından Ay Uzay Aracı, fırlatma öncesindeki son kontrol ve hazırlıkların gerçekleştirilmesi amacıyla TÜBİTAK UZAY’ın Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) yerleşkesinde yapımı devam eden temiz oda ve entegrasyon merkezine getirilecek. Nihai hazırlıkların tamamlanmasının ardından ise uzay aracının ABD’deki Cape Canaveral’a sevk edilmesi planlanıyor.

65 Ekipmanın 56’sı Yerli Olarak Geliştirildi

Yüzde 80’in üzerinde yerlilik oranıyla Türk mühendisler tarafından geliştirilen Ay Uzay Aracı, Türkiye’nin yıllar içerisinde uydu teknolojileri alanında kazandığı mühendislik birikimini derin uzaya taşıyacak.

Görev boyunca birlikte çalışacak toplam 65 ekipmanın 56’sı yerli olarak geliştirildi. Uzay aracının ana taşıyıcı yapısı, 24 yapısal paneli ile yüzlerce yapısal, ısıl ve kablaj bileşeni de yerli imkânlarla tasarlanarak üretildi.

Uzay aracı yönetim ekipmanı, görev yükleri arayüz ekipmanı, kimyasal itki arayüz ekipmanı, sıcaklık izleme arayüz ekipmanı, güç düzenleme ve dağıtım ekipmanları, S ve X-Bant haberleşme sistemleri (alıcı ve vericiler, yama ve boynuz antenler, düşük gürültülü yükselteç birimleri vb.), tepki tekerleri, ataletsel ölçüm birimi, uçuş kablajı, sabit güneş panelleri, video kameralar ve görüntü destekli seyrüsefer sistemi Ay Uzay Aracı’nda kullanılan yerli sistemler arasında bulunuyor.

İMECE ve TÜRKSAT 6A’dan Derin Uzaya Uzanan Teknolojik Birikim

Ay Uzay Aracı’nın geliştirilmesinde, Türkiye’nin önceki millî uydu projeleri kapsamında kazandığı tasarım, üretim, entegrasyon, test ve operasyon tecrübesinden yararlanıldı.

Özellikle İMECE ve TÜRKSAT 6A projeleri kapsamında geliştirilen uçuş bilgisayarı, haberleşme sistemleri, güç birimleri, ısıl kontrol sistemleri, kontrol arayüz birimleri ve yönelim ekipmanlarından elde edilen teknolojik birikim, Ay görevi için geliştirilen platformun altyapısına temel oluşturdu.

TÜBİTAK UZAY’ın Tstar platform ailesinin derin uzay görevlerine yönelik olarak özelleştirilen üyesi TstarD-100; güç, haberleşme, uçuş yönetimi, yönelim ve yörünge kontrolü ile ısıl kontrol gibi temel işlevleri bütünleşik biçimde yerine getirecek.

Bilimsel Keşifler ve Uluslararası İş Birlikleri

Türkiye’nin Ay Görevi, ülkemize derin uzay operasyon kabiliyeti kazandırmanın yanı sıra Ay ve çevresine ilişkin özgün bilimsel veriler üretmeyi ve önemli keşifler yapmayı da amaçlıyor. Bu bağlamda uzay aracımız elde edeceği veriler ile yüksek çözünürlüklü Ay su döngüsü gözlemevi olarak çalışacak.

Ay Uzay Aracı, görev kapsamında ikisi yerli, ikisi uluslararası iş birliğiyle geliştirilen dört bilimsel görev yükünü Ay yörüngesine taşıyacak.

Yerli olarak geliştirilen Radyasyon Kalorimetresi ve Radyasyon Dozimetresi ile Ay çevresindeki radyasyon ortamı incelenecek.

İsveç Uzay Fiziği Enstitüsü (IRF) tarafından geliştirilen Ay Nötr Parçacık Teleskobu ile Güneş rüzgârlarının Ay yüzeyiyle etkileşimi, Ay’daki su oluşum mekanizmaları ve Ay’ın yerel manyetik alanlarına ilişkin veriler toplanacak.

Çin Shenzhen Üniversitesi tarafından geliştirilen Dar Açılı Ay Radyometresi ise Ay yüzeyinin albedo özellikleri, sıcaklık dağılımı ve fiziksel parametrelerinin araştırılmasında kullanılacak.

Görev kapsamında elde edilecek bilimsel verilerin Türkiye’deki akademisyenlerin ve üniversitelerin yanı sıra uluslararası araştırmacıların çalışmalarına da katkı sağlaması hedefleniyor. Böylece Türkiye, Ay’a erişim ve derin uzay operasyon kabiliyeti kazanmasının yanı sıra Ay araştırmalarına yönelik özgün bilimsel veri üreten sayılı ülke arasında yer almayı amaçlıyor.

Türkiye Uzay Teknolojileri Birikimini Derin Uzaya Taşıyor

Türkiye’nin ilk derin uzay göreviyle bu alanda ihtiyaç duyulan yetişmiş insan kaynağı, altyapı, sistem mühendisliği yetkinliğinin ve operasyon tecrübesinin geliştirilmesi amaçlanıyor.

Ay Uzay Aracı’nın fırlatılmasıyla birlikte Türkiye’nin BİLSAT’tan RASAT, GÖKTÜRK-2, İMECE ve TÜRKSAT 6A’ya uzanan uzay teknolojileri birikimi Türkiye’nin Ay Görevi ile ilk kez derin uzaya taşınacak.

Türkiye’nin Ay Görevi kapsamında kazanılacak teknoloji ve operasyon kabiliyetlerinin, gelecekte gerçekleştireceğimiz daha ileri derin uzay görevleri için güçlü bir altyapı oluşturmasını hedefliyoruz.